WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-12-09T16:46:05Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{Infookvir bivše zemlje svijeta
|ime = Kneževina Vlaška
|hr_ime = Kneževina Vlaška
|izvorno_ime = [[Rumunjski jezik|rumunjski]]: ''Țara Românească'' [[rumunjska ćirilica]]: ''Ца́ра Ромѫнѣ́скъ''
|genitiv = Kneževine Vlaške
|kontinent = [[Europa]]
|regija = [[Balkanski poluotok]]
|status =
|status_tekst =
|država = {{ZD+X/B|BUG}} {{ZD+X/R|RUM}}
|carstvo =
|period =
|era =
|godina_start = [[1330.]]
|događaj_start =
|datum_start =
|godina_kraj = [[1859.]]
|događaj_kraj =
|datum_kraj =
|godina_egzil_start =
|godina_egzil_kraj =
|grb = Coat_of_arms_of_Wallachia,_1700.svg
|grb_veličina = 100 px
|grb_i =
|grb_tip =
|zastava = Flag_of_Wallachia.svg
|zastava_i =
|zastava_tip =
|geslo =
|himna =
|mapa = Tara_Rumaneasca_map.png
|mapa_veličina = 300 px
|mapa_opis = Kneževina Vlaška tijekom vladavine [[Mircea Stariji|Mirceae Starijega]] oko [[1390.]] godine.<ref>Petre Dan, Hotarele românismului în date, Editura, Litera International, Bucharest, 2005, pp. 32, 34. ISBN 973-675-278-X</ref>
|glavni_grad = [[Câmpulung]], [[Curtea de Argeș]] ([[1330.]] – [[1418.]]), [[Târgoviște]] ([[1418.]] – [[1659.]]), [[Bukurešt]] ([[1659.]] – [[1859.]])
|glavni_grad_egzil =
|jezik = [[Crkvenoslavenski jezik|crkvenoslavenski]] ([[de jure]]) [[Rumunjski jezik|rumunjski]] ([[de facto]]) [[Grčki jezik|grčki]] (u gardovima za vrijeme [[fanariot]]skoga razdoblja
|vjera = [[pravoslavlje]]
|titula_vođa = [[Knez]]
|titula_zamjenik =
|titula_predstavnik =
|vlada_tip = [[monarhija]]
|vođa1 = [[Basarab I.]] (prvi)
|godina_vođa1 = c. [[1310.]] – [[1351.]]/[[1352.]]
|vođa2 = [[Alexandru Ioan Cuza]] (posljedni)
|godina_vođa2 = [[1859.]] – [[1862.]]
|vođa3 =
|godina_vođa3 =
|vođa4 =
|godina_vođa4 =
|vođa5 =
|godina_vođa5 =
|vođa6 =
|godina_vođa6 =
|vođa7 =
|godina_vođa7 =
|vođa8 =
|godina_vođa8 =
|zamjenik1 =
|godina_zamjenik1 =
|zamjenik2 =
|godina_zamjenik2 =
|zamjenik3 =
|godina_zamjenik3 =
|zamjenik4 =
|godina_zamjenik4 =
|zamjenik5 =
|godina_zamjenik5 =
|zamjenik6 =
|godina_zamjenik6 =
|zamjenik7 =
|godina_zamjenik7 =
|zamjenik8 =
|godina_zamjenik8 =
|predstavnik1 =
|godina_predstavnik1 =
|predstavnik2 =
|godina_predstavnik2 =
|predstavnik3 =
|godina_predstavnik3 =
|predstavnik4 =
|godina_predstavnik4 =
|predstavnik5 =
|godina_predstavnik5 =
|predstavnik6 =
|godina_predstavnik6 =
|predstavnik7 =
|godina_predstavnik7 =
|predstavnik8 =
|godina_predstavnik8 =
|legislatura =
|dom1 =
|tip_dom1 =
|dom2 =
|tip_dom2 =
|događaj_prije =
|datum_prije =
|godina_prije =
|događaj_poslije =
|datum_poslije =
|godina_poslije =
|događaj1 =
|datum_događaj1 =
|godina_događaj1 =
|događaj2 =
|datum_događaj2 =
|godina_događaj2 =
|događaj3 =
|datum_događaj3 =
|godina_događaj3 =
|događaj4 =
|datum_događaj4 =
|godina_događaj4 =
|stat_godina1 =
|stat_godina2 =
|stat_godina3 =
|stat_godina4 =
|stat_godina5 =
|stat_površina1 =
|stat_površina2 =
|stat_površina3 =
|stat_površina4 =
|stat_površina5 =
|ref_površina1 =
|stat_pop1 =
|stat_pop2 =
|stat_pop3 =
|stat_pop4 =
|stat_pop5 =
|ref_pop1 =
|p1 = Drugo Bugarsko Carstvo
|flag_p1 = Flag_of_the_Second_Bulgarian_Empire.svg
|slika_p1 =
|p2 =
|zastava_p2 =
|slika_p2 =
|p3 =
|zastava_p3 =
|slika_p3 =
|p4 =
|zastava_p4 =
|slika_p4 =
|p5 =
|zastava_p5 =
|slika_p5 =
|p6 =
|zastava_p6 =
|slika_p6 =
|p7 =
|zastava_p7 =
|slika_p7 =
|p8 =
|zastava_p8 =
|slika_p8 =
|p9 =
|zastava_p9 =
|slika_p9 =
|p10 =
|zastava_p10 =
|slika_p10 =
|p11 =
|zastava_p11 =
|slika_p11 =
|p12 =
|zastava_p12 =
|slika_p12 =
|s1 = Ujedinjena Kneževstva
|flag_s1 = Flag_of_the_United_Principalities_of_Wallachia_and_Moldavia_(1859_-_1862).svg
|slika_s1 =
|s2 =
|zastava_s2 =
|slika_s2 =
|s3 =
|zastava_s3 =
|slika_s3 =
|s4 =
|zastava_s4 =
|slika_s4 =
|s5 =
|zastava_s5 =
|slika_s5 =
|s6 =
|zastava_s6 =
|slika_s6 =
|s7 =
|zastava_s7 =
|slika_s7 =
|s8 =
|zastava_s8 =
|slika_s8 =
|s9 =
|zastava_s9 =
|slika_s9 =
|s10 =
|zastava_s10 =
|slika_s10 =
|s11 =
|zastava_s11 =
|slika_s11 =
|s12 =
|zastava_s12 =
|slika_s12 =
|s13 =
|zastava_s13 =
|slika_s13 =
|s14 =
|zastava_s14 =
|slika_s14 =
|s15 =
|zastava_s15 =
|slika_s15 =
|valuta =
|vremenska_zona =
|danas =
|fusnote =
}}
'''Kneževina Vlaška''' [[Rumunjski jezik|rumunjski]]: ''Țara Românească''<ref>Cetăți medievale din Țara Românească în secolele XIII-XVI, Gheorghe I. Cantacuzino, Editura Enciclopedică, 2001</ref>, [[rumunjska ćirilica]]: ''Ца́ра Ромѫнѣ́скъ'') [[kneževina]] je koja se prostirala na području [[Vlaška (pokrajina)|pokrajine Vlaške]].

== Povijest ==
=== Neovisna Vlaška ===
Vlaška je prvotno bila [[vazal]] [[Ugarsko Kraljevstvo|Ugarskoga Kraljevstva]]. Kneževina Vlaška oslobodila se vazalnoga statusa nakon uspješne pobune pod vodstvom [[Basarab I.|Basaraba I.]]. Vojska predvođena [[Basarab I.|Basarabom I.]] (prije [[1324.]] – [[1351.]]/[[1352.]]) pobijedila je ugarsku vojsku [[Karlo I. Robert|Karla I. Roberta]] u [[Bitka kod Posade|bitci kod Posade]]. Tom pobjedom Basarab I. pripojio je Vlaškoj i dio [[Transilvanija|Transilvanije]] koji je bio pod kontrolom Ugarskoga Kraljevstva.<ref>Ştefănescu, Ştefan (1991), Istoria medie a României I, Bucharest. str. 114</ref> Basaraba I. naslijedio je njegov sin [[Nikola Aleksandar]] ([[1344.]] – [[1352.]], [[1352.]] – [[1364.]]) koji je bio njegov suvladar, a njega [[Vladislav I. Vlaški]] ([[1364.]] – [[1377.]]). Pod njegovom vladavinom Vlaška je ponovno postala ugarski vazal. Feudalni sustav Vlaške ustanovljen je tijekom vladavine prvih vlaških vladara. Koristeći se borbama oko ugarskoga prijestolja, [[Mircea Stariji]] uspijeva povratiti neovisnost Vlaške. Širenje [[Osmansko Carstvo|Osmanskoga Carstva]] ugrozila je Vlašku. Prema nekima izvorima vlaške su postrojbe sudjelovale u [[Bitka na Kosovu polju|Bitci na Kosovu polju]] [[1389.]] godine. Njegova je vojska pobijedila osmansku vojsku u [[Bitka na Rovinama|Bitci na Rovinama]] [[1395.]] godine. Njegova je vojska s drugima kršćanskima vojskama poražena u [[Bitka kod Nikopolja|Bitci kod Nikopolja]] [[1396.]] godine. Godine [[1415.]] pristao je na obvezu plaćanja godišnjega danka [[Osmansko Carstvo|Osmanskome Carstvu]].<ref>[https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=41122 Mircea Stariji], [[Hrvatska enciklopedija (LZMK)|Hrvatska enciklopedija]], pristupljeno 21. svibnja 2020.</ref>

=== Vlaška pod Osmanskim Carstvom ===
==== Vlaška pod domaćima knezovima ====
Vlaška je time sačuvala svoj teritorij, vjeru i integritet. Osmanska je vlast bila stabilna sve do [[Berlinski kongres|Berlinskoga kongresa]] [[1878.]] godine, osim tijekom vladavine [[Vlad III. Drakula|Vlada III.]], poznatoga kao Drakula ([[1448.]], [[1456.]] – [[1462.]], [[1476.]] – [[1477.]]) i pod vladavinom [[Mihael Hrabri|Mihaela Hrabroga]] ([[1593.]] – [[1601.]]).<ref name="HE">[https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=65082 Vlaška], [[Hrvatska enciklopedija (LZMK)|Hrvatska enciklopedija]], pristupljeno 21. svibnja 2020.</ref> Godine [[1593.]] Mihael Hrabri položio je vazalsku prisegu [[Kneževina Transilvanija (1570. – 1711.)|transilvanskome]] vojvodi [[Zsigmond Báthory|Zsigmondu Báthoryju]], uz pomoć kojega je uspio osigurati vlašku neovisnost. Godine [[1598.]] Vlaška postaje vazal [[Rudolf II., car Svetog Rimskog Carstva|Rudolfa II.]], [[Sveto Rimsko Carstvo|svetorimskoga cara]], ugarskoga i češkoga kralja. Mihael Hrabri [[1599.]] godine porazio je transilvanskoga vojvodu [[Andreas Báthory|Andreasa Báthoryja]] i zauzeo Transilvaniju, a [[1600.]] godine i [[Kneževina Moldavija|Moldaviju]]. Proglasivši se transilvanijskime vojvodom, sukobio se s Rudolfom II., koji ga je protjerao iz Transilvanije i Moldavije. Iako se [[1601.]] godine pomirio s carem, ubio ga je carski general [[Giorgio Basta]].<ref>[https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=40631 Mihael Hrabri], [[Hrvatska enciklopedija (LZMK)|Hrvatska enciklopedija]], pristupljeno 21. svibnja 2020.</ref> Nakon njegove smrti Vlaška ponovno postaje osmanski vazal.

==== Vlaška pod fanariotima, Rusko-turski ratovi i put prema neovisnosti ====
Pritisak osmanske vlasti bio je najsnažniji tijekom [[Fanarioti|fanariotskoga]] režima ([[1716.]] – [[1821.]]), kada su Vlaškom prestali vladati domaći knezovi koje je potvrđivao ili postavljao [[osmanski sultan]], već su Vlaškom vladali bogati [[Grci]] iz [[carigrad]]ske četvrti Fanara. Na kneževsko prijestolje [[1715.]] godine došao je fanariot [[Nikolaos Mavrokordatos]] ([[1715.]] – [[1716.]], [[1719.]] – [[1730.]]).

Ratovi [[Rusko Carstvo|Ruskoga Carstva]] i [[Osmansko Carstvo|Osmanskoga Carstva]] tijekom [[18. stoljeće|18. stoljeća]] bitno su utjecali na povijest Vlaške. Ruska vojska [[1769.]] godine ulaze u Vlašku tijekom [[Rusko-turski rat (1768. – 1774.)|Ruskoga-turskoga rata]] koji je trajao od [[1768.]] do [[1774.]] godine. [[Kučuk-Kajnardžijski mir|Kučuk-Kajnardžijskim mirom]] iz [[1774.]] godine [[Rusko Carstvo]] dobiva pokroviteljstvo nad Vlaškom, a [[Osmansko Carstvo]] obavezuje se na znatne ustupke kao što su smanjenje davanja, autonomna prava i sl. Međutim, ubrzo po završetku rata, situacija se vratila na staro. Pod utjecajem [[Grčki rat za neovisnost|Grčkoga rata za nezavisnost]] ([[1821.]] – [[1829.]]) u Vlaškoj je [[1821.]] godine, uz pomoć organizacije [[Filiki Eterija|Filiki Eterije]], izbio ustanak pod vodstvom [[Tudor Vladimirescu|Tudora Vladimirescua]]. Ustanak je ugušen iste godine.<ref>[[Vojna enciklopedija]], tom 8. str. 245.</ref>

Nakon [[Rusko-turski rat (1828. – 1829.)|Rusko-turskoga rata (1828. – 1829.)]], uslijedila je ruska vojna okupacija koja je trajala od [[1828.]] do [[1834.]] godine. Tadašnji [[gubernija|gubernator]] Vlaške i Moldavije, general [[Pavel Dmitrijevič Kiseljov]] uveo je važne reforme. Uz okupaciju, [[Mir u Drinopolju 1829.|mirom u Drinopolju]] [[1829.]] godine Vlaškoj i [[Kneževina Moldavija|Moldaviji]] određene su prve zajedničke institucije te svojevrsni ustav zvan ''[[Regulamentele Organice]]''.<ref name="HE" />

[[Proljeće naroda|Revolucionarna zbivanja 1848. godine]] zahvatila su i Vlašku. Međutim, intervencija osmanske vojske dovela je do brzoga gušenja ustanka.<ref>W. S. Cooke, The Ottoman Empire and Its Tributary States (Excepting Egypt), B. R. Grüner, Amsterdam, 1968</ref> Tijekom te revolucije revolucionarna vlada pokušala je uvesti reforme.<ref name="HE" /> Položaj Vlaške prema [[Visoka Porta|Visokoj Porti]] nije se suštinski izmijenio sve do [[Pariški mir (1856.)|Pariškoga mira]] iz [[1856.]] godine kojime je okončan [[Krimski rat]]. Vlaška i Moldavija Pariškim su mirom stavljena pod pokroviteljstvmo [[Austrijsko Carstvo|Austrijskoga Carstva]], [[Drugo Francusko Carstvo|Drugoga Francuskoga Carstva]], [[Kraljevina Sardinija|Kraljevine Sardinije]], [[Kraljevina Pruska|Kraljevine Pruske]], [[Rusko Carstvo|Ruskoga Carstva]] i [[Britansko Carstvo|Britanskoga Carstva]], ostajući i dalje u vazalnome odnosu prema [[Osmansko Carstvo|Osmanskome Carstvu]]. Dvije godine kasnije na konferenciji ovih država održanoj u Parizu donesena je odluka o priznanju neovisnosti Vlaške i Moldavije te stvaranja uvjeta za [[Ujedinjena Kneževstva|njihovo ujedinjenje]]. Iduće godine u Vlaškoj i Moldaviji za zajedničkoga vladara izabran je [[Alexandru Ioan Cuza]].<ref>Bobango, Gerald J. (1979). The emergence of the Romanian national State. New York: Boulder. ISBN 978-0-914710-51-6.</ref>. Na konferenciji u Parizu iz [[1861.]] godine države pokroviteljice i Osmansko Carstvo ratificirali su izbor Cuze za zajedničkoga vladara. Time je i formalno priznato [[Ujedinjena Kneževstva|ujedinjenje Vlaške i Moldavije u jednu državu]]. Naredne godine stvorena su i jedinstvena vrhovna politička i upravna tijela čime je ujedinjenje završeno.

== Izvori ==
{{izvori}}

== Vidi još ==
* [[Popis vlaških vladara]]
* [[Vlaška (pokrajina)]]
* [[Kneževina Transilvanija (1570. – 1711.)]]
* [[Kneževina Moldavija]]

[[Kategorija:Povijest Rumunjske]]
[[Kategorija:Bivše države]]

Kneževina Vlaška - Povijest promjena

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica