WikiSysop: file->datoteka

2022-04-29T13:30:26Z

file->datoteka

←Starija inačica		Inačica od 29. travanj 2022. u 13:30
Redak 5:		Redak 5:

	=== Pripajanje Kosova Srbiji ===		=== Pripajanje Kosova Srbiji ===
	[[~~File~~:Shqiptarë e ikur nga ushtria serbe në Selanik.jpg\|thumb\|Prognane albanske obitelji na putu za Tursku 1912.]]		[[Datoteka:Shqiptarë e ikur nga ushtria serbe në Selanik.jpg\|thumb\|Prognane albanske obitelji na putu za Tursku 1912.]]
	Nasilno iseljavanje Albanaca s Kosova, Metohije, Sandžaka i Makedonije je počelo u [[Prvi balkanski rat\|prvom balkanskom ratu]] u listopadu 1912. Prema dokumentima srpske diplomacije, 281.747 ljudi je iseljeno do kolovoza 1914. godine, ne računajući djecu do šest godina.<ref>Dokumenti o spoljnoj politici Kraljevine Srbije 1903.-1914., knj. VII, sv. 1. Beograd, 1980, str. 617-618.</ref> Albanske obitelji su iz novoosvojenih oblasti deportirane preko Grčke u Tursku. Za naseljavanje muslimana iz balkanskih država određena je obala Anadolije, a za Albance vilajeti [[Halep]] i [[Bagdad]], u Siriji i [[Irak]]u.<ref>''Dokumenti o spoljnoj politici Kraljevine Srbije 1903.-1914.'', knjiga Vll/2, str. 319 (br. 186), SANU Beograd, 1980.</ref> Na imanja raseljenih Albanaca, srpska vlada je naselila preko 20.000 srpskih obitelji, a vlada Crne Gore je planirala naseliti 5.000 obitelji u Metohiji.<ref>Dr Branko Babić, Politika Crne Gore u novooslobođenim krajevima 1912.-1914., Titograd, 1984, str. 267-277.</ref>		Nasilno iseljavanje Albanaca s Kosova, Metohije, Sandžaka i Makedonije je počelo u [[Prvi balkanski rat\|prvom balkanskom ratu]] u listopadu 1912. Prema dokumentima srpske diplomacije, 281.747 ljudi je iseljeno do kolovoza 1914. godine, ne računajući djecu do šest godina.<ref>Dokumenti o spoljnoj politici Kraljevine Srbije 1903.-1914., knj. VII, sv. 1. Beograd, 1980, str. 617-618.</ref> Albanske obitelji su iz novoosvojenih oblasti deportirane preko Grčke u Tursku. Za naseljavanje muslimana iz balkanskih država određena je obala Anadolije, a za Albance vilajeti [[Halep]] i [[Bagdad]], u Siriji i [[Irak]]u.<ref>''Dokumenti o spoljnoj politici Kraljevine Srbije 1903.-1914.'', knjiga Vll/2, str. 319 (br. 186), SANU Beograd, 1980.</ref> Na imanja raseljenih Albanaca, srpska vlada je naselila preko 20.000 srpskih obitelji, a vlada Crne Gore je planirala naseliti 5.000 obitelji u Metohiji.<ref>Dr Branko Babić, Politika Crne Gore u novooslobođenim krajevima 1912.-1914., Titograd, 1984, str. 267-277.</ref>

WikiSysop: brisanje nepotrebnog teksta

2022-03-09T07:36:30Z

brisanje nepotrebnog teksta

←Starija inačica		Inačica od 9. ožujak 2022. u 07:36
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Iseljavanje Albanaca iz Kosova'''-->~~
	'''Iseljavanje Albanaca iz Kosova''' je započelo odmah nakon što je [[Kraljevina Srbija]] zauzela [[Kosovo]] [[1912.]] godine. Paralelno s prinudnim iseljavanjem Albanaca, tekao je proces srpske [[Srpska kolonizacija Kosova u Kraljevini Jugoslaviji\|kolonizacije Kosova]].<ref>{{Citiranje časopisa \|url=http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/contents.htm \|accessdate=18. svibnja 2010. \|title=Expulsions of Albanians and Colonisation of Kosova \|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217062040/http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/contents.htm \|archivedate=17. prosinca 2009. }}</ref>		'''Iseljavanje Albanaca iz Kosova''' je započelo odmah nakon što je [[Kraljevina Srbija]] zauzela [[Kosovo]] [[1912.]] godine. Paralelno s prinudnim iseljavanjem Albanaca, tekao je proces srpske [[Srpska kolonizacija Kosova u Kraljevini Jugoslaviji\|kolonizacije Kosova]].<ref>{{Citiranje časopisa \|url=http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/contents.htm \|accessdate=18. svibnja 2010. \|title=Expulsions of Albanians and Colonisation of Kosova \|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217062040/http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/contents.htm \|archivedate=17. prosinca 2009. }}</ref>

WikiSysop: no summary specified

2021-11-02T02:44:12Z

no summary specified

←Starija inačica		Inačica od 2. studeni 2021. u 02:44
Redak 56:		Redak 56:

	== Vanjske poveznice ==		== Vanjske poveznice ==
	~~{{commonscat\|Muhaxhirë}}~~
	* [https://web.archive.org/web/20091217062040/http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/contents.htm Expulsions of Albanians and Colonisation of Kosova]		* [https://web.archive.org/web/20091217062040/http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/contents.htm Expulsions of Albanians and Colonisation of Kosova]

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-09-21T01:28:15Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

'''Iseljavanje Albanaca iz Kosova''' je započelo odmah nakon što je [[Kraljevina Srbija]] zauzela [[Kosovo]] [[1912.]] godine. Paralelno s prinudnim iseljavanjem Albanaca, tekao je proces srpske [[Srpska kolonizacija Kosova u Kraljevini Jugoslaviji|kolonizacije Kosova]].<ref>{{Citiranje časopisa |url=http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/contents.htm |accessdate=18. svibnja 2010. |title=Expulsions of Albanians and Colonisation of Kosova |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091217062040/http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/contents.htm |archivedate=17. prosinca 2009. }}</ref>

== Povijest ==

=== Pripajanje Kosova Srbiji ===
[[File:Shqiptarë e ikur nga ushtria serbe në Selanik.jpg|thumb|Prognane albanske obitelji na putu za Tursku 1912.]]
Nasilno iseljavanje Albanaca s Kosova, Metohije, Sandžaka i Makedonije je počelo u [[Prvi balkanski rat|prvom balkanskom ratu]] u listopadu 1912. Prema dokumentima srpske diplomacije, 281.747 ljudi je iseljeno do kolovoza 1914. godine, ne računajući djecu do šest godina.<ref>Dokumenti o spoljnoj politici Kraljevine Srbije 1903.-1914., knj. VII, sv. 1. Beograd, 1980, str. 617-618.</ref> Albanske obitelji su iz novoosvojenih oblasti deportirane preko Grčke u Tursku. Za naseljavanje muslimana iz balkanskih država određena je obala Anadolije, a za Albance vilajeti [[Halep]] i [[Bagdad]], u Siriji i [[Irak]]u.<ref>''Dokumenti o spoljnoj politici Kraljevine Srbije 1903.-1914.'', knjiga Vll/2, str. 319 (br. 186), SANU Beograd, 1980.</ref> Na imanja raseljenih Albanaca, srpska vlada je naselila preko 20.000 srpskih obitelji, a vlada Crne Gore je planirala naseliti 5.000 obitelji u Metohiji.<ref>Dr Branko Babić, Politika Crne Gore u novooslobođenim krajevima 1912.-1914., Titograd, 1984, str. 267-277.</ref>

=== Iseljavanje iz Kraljevine Jugoslavije ===

Po povratku srpske vojske 1918. godine, nasilno iseljavanje Albanaca, bez prava povratka, nastavilo se sve do Drugog svjetskog rata.<ref name=" Institut II">{{Citiranje časopisa |url=http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/chap2.htm |accessdate=18. svibnja 2010. |title=Isterivanja Albanaca i kolonizacija Kosova II (Istorijski institut u Prištini) |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061031192729/http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/chap2.htm |archivedate=31. listopada 2006. }}</ref> U periodu Kraljevine Jugoslavije, "leteći odredi" vojske, policije i četnika mučili su i ubijali albansko stanovništvo.<ref name="Institut II"/> Od 1918. do 1938. vojska je zapalila i uništila 320 albanskih sela. Samo u razdoblju 1918-1921, ubijeno je 12.346 osoba, zatvoreno 22.160, opljačkano 50.515 kuća i spaljeno 6.125 kuća.<ref>AJ. Bgd. fund of MIA. doc. of 1918-1921</ref><ref>A.Q.Sh. Tirana, fund of KMKK -D-32 no. 70881, 21/XII/1921.</ref> Prema podacima Istorijskog instituta u Prištini, u periodu [[1919.]] – [[1940.]] godine je iseljeno ukupno 255.878 [[musliman]]a iz Kraljevine Jugoslavije u Tursku, od čega:<ref name="Institut II"/>
* [[Albanci|Albanaca]]: 215.412
* [[Turci|Turaka]]: 27.884
* [[Bošnjaci|Bošnjaka]]: 2.582

Pored iseljavanja u Tursku, postojala je i velika emigracija u Albaniju. Prema nekim podacima, samo u [[1921.]] godini iz jugoslavenskih oblasti u Albaniju je iselilo oko 40.000 osoba.<ref name="Bogdanović">[http://www.kosovo.net/sk/rastko-kosovo/istorija/knjiga_o_kosovu/index.html Dimitrije Bogdanović, Knjiga o Kosovu]</ref> Osim Turske i Albanije, Albanci su bježali i u Europu i Sjevernu Ameriku, i na taj način je nastala brojna [[albanska dijaspora]] u tim zemljama.<ref name="Institut II"/>

Prvi državni kontakti između Kraljevine SHS i Turske oko iseljenja Albanaca ostvareni su [[1926.]] godine, a [[1933.]] je uspostavljena nova platforma Jugoslovenskog ministarstva agrikulture, čija je misao vodilja bila da [[ekspatrijacija]] Albanaca može biti postignuta samo kao dugoročan proces, jer ni Jugoslavija nema dovoljno sredstava niti međunarodne okolnosti dozvoljavaju da to bude izvedeno u kratkom roku.<ref name="Institut II"/> Po zavođenju diktature, Kraljevina Jugoslavija je intenzivirala [[etničko čišćenje]] Albanaca, u čemu je vodeću ulogu imao [[Srpski kulturni klub]], podržan od državne administracije.<ref>Svetozar Pribicević, Diktatuara Kralja Aleksandra, Beograd, 1983, str.15.</ref>

Jugoslavenske vlasti su [[1935.]] održale sastanak predstavnika pet ministarstava i [[Generalštab]]a na kome je sastavljen projekat „o iseljenju neslovenskog elementa iz Južne Srbije“.<ref name="Jovanović">{{Citiranje časopisa |url=http://scindeks.nb.rs/article.aspx?artid=0354-64970802056J |accessdate=18. svibnja 2010. |title=Vladan Jovanović, U potrazi za domovinom? - migracije muslimana iz Jugoslavije u Tursku 1918-1941 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210201258/http://scindeks.nb.rs/article.aspx?artid=0354-64970802056J |archivedate=10. veljače 2012. }}</ref> Među njegovim zaključcima dominira potreba hitnog donošenja bilateralnih konvencija sa Turskom i Albanijom. Dogovorom je predviđeno oslobađanje od svih poreza i vojne obveze za one koji bi se dobrovoljno odrekli jugoslavenskog državljanstva i besplatan prijevoz za one koji bi svoju nepokretnu imovinu ostavili državi.<ref name="Jovanović"/> Prijedlozi Generalštaba su prihvaćeni kao mjere za „uspešnije i brže iseljavanje neslovenskog življa“ u Tursku i Albaniju.<ref name="Jovanović"/> Mjere su podrazumijevale i suzbijanje propagande protiv iseljavanja koja se vodila iz [[Tirana|Tirane]], češće pozivanje albanskih regruta iz graničnih područja na vojne vježbe, zabranu primanja u državnu službu „lica koja dolaze u obzir za iseljenje“, premještaj neslavenskih činovnika u druge krajeve zemlje, „nacionalizovanje geografskih objekata i osobnih prezimena“ itd.<ref name="Jovanović"/>

Turska je početkom [[1936.]] izrazila spremnost zaključiti s Jugoslavijom formalni sporazum o iseljavanju 200.000 stanovnika "koji su srodni po mentalitetu turskom, te će se u Turskoj lako asimilirati".<ref name="Bogdanović"/>

Kritizirajući politiku dugotrajnog iseljavanja Albanaca, srpski akademik i političar [[Vasa Čubrilović]] predlaže načine za rješavanje "albanskog problema" masovnim [[etničko čišćenje|etničkim čišćenjem]] [[Kosova]] od [[Albanac]]a.<ref>[http://books.google.com/books?id=Fnbw1wsacSAC&pg=PA43&dq=Vaso+%C8ubrilovi%E6 Historical dictionary of Kosova]</ref> Čubrilović je [[1937.]] godine izradio projekat [[isterivanje Arnauta|isterivanja Albanaca]] za [[Milan Stojadinović|Stojadinovićevu]] vladu, koji su trebale sprovesti državne vlasti.<ref name="Beljo"/>

{{citat|Arnaute je nemoguće suzbiti samo postupnom kolonizacijom ... Jedini način i jedino sredstvo to je brutalna sila jedne organizovane državne vlasti, u čemu smo mi uvek bili iznad njih.<ref name="Beljo">[http://www.hic.hr/books/jugoistocna-europa/velikesrbije.htm#vs Ante Beljo, Ideologija Velike Srbije]</ref>|[[Vaso Čubrilović]]}}

Beogradska vlast je organizirala paravojne formacije [[četnik]]a, koje su predvodili [[Kosta Pećanac]], [[Milić Krstić]], [[Jovan Babunski]], [[Vasilije Trbić]] i drugi, koji su organizirali kaznene ekspedicije vršeći [[nasilje]], [[teror]] i organiziranu pljačku.<ref name="Institut II"/> 7. oktobra [[1938.]] Ministarstvo vojske Kraljevine Jugoslavije naređuje da se nastavi akcija iseljavanja Albanaca, a komanda III. armije predlaže mjere kojima treba "smišljeno, sistematski, ali i energično" sprovoditi ovu akciju, dovoditi srpski elemenat i nastojati da se u što skorije vrijeme jake kompaktne mase arnautske razbiju.<ref name="Bogdanović"/> Armija pritom ukazuje i na značajnu ulogu koju trebaju odigrati [[SPC|Crkva]], [[narodna obrana]] i privatna inicijativa.<ref>A. Hadri, Kosovo i Metohija u Kraljevini Jugoslaviji, IG 1967 1-2 76-77.</ref>

U vrijeme veoma teškog razdoblja za Albance pod srpskom monarhističkom upravom, [[Komunistička partija Jugoslavije]] je djelovala na Kosovu i Metohiji, zalažući se za autonomiju i bratsku ravnopravnost naroda , a protiv iseljavanju Albanaca u Tursku, oduzimanju njihove zemlje i teroru prema njima.<ref>Vojna enciklopedija, Beograd, 1972., knjiga četvrta, strana 656.</ref>

=== Jugoslavensko-turska konvencija ===

Državne aktivnosti na iseljavanju muslimana kulminirale su potpisivanjem jugoslovensko-turske konvencije.<ref name="Jovanović"/> Od 9. do [[11. srpnja]] [[1938.]] je u [[Istanbul]]u održan niz sastanaka na pripremanju Jugoslavensko-turskog sporazuma o iseljenju Albanaca. Strane su se usuglasile da u roku od šest godina rasele 40.000 albanskih obitelji s Kosova, Makedonije i Crne Gore u puste oblasti [[Anatolija|Anatolije]].<ref name="Jovanović"/> Jugoslavensko-turska konvencija je potpisana [[11. srpnja]] 1938. godine, a trebala je stupiti na snagu kada je ratificiraju parlamenti obe zemlje. Iseljavanjem Albanaca trebala se osloboditi obradiva zemlja za Srbe iz pasivnih krajeva.<ref name="Bogdanović"/> Član 2. konvencije je predviđao kompletnu ekspatrijaciju Albanaca iz mnogih gradova, među kojima su: [[Prizren]], [[Uroševac]], [[Priština]], [[Kačanik]], [[Gnjilane]], [[Preševo]], [[Peć]], [[Istok (Kosovo)|Istok]], [[Kosovska Mitrovica|Mitrovica]], [[Đakovica]], [[Vučitrn]], [[Drenica]] i drugi. Za prvih pet godina, od 1939. do 1944., bilo je predviđeno da se u Tursku iseli 25.000 albanskih obitelji, i to sljedećom dinamikom:
* 4000 obitelji 1939.,
* 6000 obitelji 1940.,
* 7000 obitelji 1941. i 1942., i
* 8000 obitelji 1943. i 1944.

Prema sporazumu, jedna obitelj je mogla imati do 250 članova, pa je 40.000 obitelji moglo iznositi i više milijuna ljudi.<ref name="Institut II"/> Ratifikaciju i realizaciju ove konvencije omeli su financijski nesporazumi, albanska kampanja protiv iseljavanja i izbijanje [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]].<ref name="Jovanović"/> Iako ovaj sporazum nije ratificiran niti sproveden kako je planirano, imao je teške posljedice na položaj i budućnost albanske populacije.<ref name="Institut II"/>

== Posljedice ==

Kao posljedica dugogodišnjeg etničkog čišćenja i kolonizacije albanskih oblasti, došlo je do značajnih izmjena u etničkoj strukturi stanovništva. Također, uslijed primjene nasilnih mjera odnosi između etničkih grupa su postali jako napeti, posebno između albanskih starosjedioca i srpskih kolonista, što je imalo posljedica na produbljenje [[Srpsko-albanski sukob|srpsko-albanskog sukoba]].<ref name="Institut II"/>

== Izvori ==
{{Izvori}}

== Povezani članci ==

* [[Srpska kolonizacija Kosova u Kraljevini Jugoslaviji]]
* [[Srpsko-albanski sukob]]
* [[Iseljenje muhadžira iz Srbije]]
* [[Albanofobija u Srbiji]]

== Vanjske poveznice ==
{{commonscat|Muhaxhirë}}
* [https://web.archive.org/web/20091217062040/http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/contents.htm Expulsions of Albanians and Colonisation of Kosova]

[[Kategorija:Povijest Srbije]]
[[Kategorija:Povijest Kosova]]
[[Kategorija:Velikosrpski pokret]]

Iseljavanje Albanaca iz Kosova - Povijest promjena

WikiSysop: file->datoteka

WikiSysop: brisanje nepotrebnog teksta

WikiSysop: no summary specified

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica