Bot1: Automatski uvoz s hrwiki (zadnjih 24 sati)

2026-04-16T12:04:55Z

Automatski uvoz s hrwiki (zadnjih 24 sati)

Nova stranica

{{Infookvir književnik
| Ime = Harlan Ellison
| boja =
| slika = Harlan Ellison at the LA Press Club (cropped).jpg
| veličina =
| opis slike = Ellison 1986. godine
| puno ime =
| pseudonim =
| rođenje = {{Birth date|1934|05|27}}
| mjesto rođenja = [[Cleveland]], [[Ohio]], [[SAD]]
| smrt = {{Death date and age|2018|06|28|1934|05|27|mf=y}}
| mjesto smrti = [[Los Angeles]], [[Kalifornija]], [[SAD]]
| zanimanje = {{flatlist|
* autor
* scenarist
* esejist
}}
| nacionalnost =
| period pisanja = 1949. – 2018.<ref name="isfdb">{{Cite web |url=http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?25 |title=Summary Bibliography: Harlan Ellison |website=isfdb.org |publisher=ISFDB |access-date=February 9, 2018 |language=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209162429/http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?25 |archive-date=February 9, 2018}}</ref>
| vrsta =
| teme =
| period =
| supruga = Charlotte B. Stein (1956. – 1960.)<br/>Billie Joyce Sanders (1960. – 1963.)<br/>Loretta Patrick (1966. – 1966.)<br/>Lori Horowitz (1976. – 1977.)<br/>Susan Toth (1986. – 2018.)
| suprug =
| djeca =
| djela = {{plainlist|
*[[Nemam usta, a moram vrištati]]
*[[Dječak i njegov pas]]
*[[Croatoan (SF priča)|Croatoan]]
}}
| nagrade =
| potpis =
| web = harlanellison.com/home.htm
| fusnote =
}}

'''Harlan Jay Ellison''' ([[Cleveland]], [[27. svibnja]] [[1934.]] – [[Los Angeles]], [[28. lipnja]] [[2018.]]) bio je američki pisac, poznat po svom plodnom i utjecajnom radu u [[Spekulativna fikcija|spekulativnoj fikciji]] [[Novi val (znanstvena fantastika)|novog vala]] te po svojoj otvorenoj i borbenoj osobnosti. Njegova objavljena djela uključuju više od 1700 [[Kratka priča|kratkih priča]], [[novela]], scenarija za [[strip]]ove, [[Televizijski scenarij|televizijskih scenarija]], [[esej]]a i širok raspon kritika koje pokrivaju književnost, film, televiziju i tiskane medije.

Neka od njegovih najpoznatijih djela su epizoda [[Zvjezdane staze: Originalna serija|Zvjezdanih staza]] iz 1967. „[[Grad na rubu vječnosti]]”, koja se smatra jednom od najboljih epizoda u franšizi Zvjezdanih staza, njegov ciklus [[Dječak i njegov pas]] (koji je pretvoren u film) i kratka priča „[[Nemam usta, a moram vrištati]]”. Ellison je osvojio brojne nagrade, uključujući više [[nagrada Hugo]], [[Nagrada Nebula|Nebula]] i [[Nagrada Edgar|Edgar]].

==Životopis==
===Rani život i karijera===

Ellison je rođen u [[Židovi|židovskoj]] obitelji<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishjournal.com/geekheeb/item/top_5_jewish_moments_in_trek_20090507/|publisher=Jewish Journal|title="Top 5 Jewish moments in 'Trek'" by Adam Wills|date=May 7, 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009175458/http://www.jewishjournal.com/geekheeb/item/top_5_jewish_moments_in_trek_20090507 |archive-date=October 9, 2016|url-status=dead}}</ref> u [[Cleveland]]u, 27. svibnja 1934. Sin je Serite (rođene Rosenthal) i Louisa Lavernea Ellisona, stomatologa i zlatara.<ref>{{Cite book |last1=Weil |first1=Ellen |title=Harlan Ellison: The Edge of Forever |last2=Wolfe |first2=Gary K. |publisher=Ohio State University Press |year=2002 |isbn=978-0-8142-0892-2 |location=Columbus, Ohio |page=23 |ref=Weil |language=en}}</ref><ref>*{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3nPYfqEbfrsC&q=Serita+Rosenthal+Louis+Laverne+Ellison&pg=PA889|title=Science Fiction and Fantasy Literature, Volume 2|publisher=Wildside Press LLC|date=2010|isbn=9780941028783|access-date=November 11, 2020|language=en|archive-date=June 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605010603/https://books.google.com/books?id=3nPYfqEbfrsC&q=Serita+Rosenthal+Louis+Laverne+Ellison&pg=PA889|url-status=live}}</ref> Ellison je pohađao [[Sveučilište države Ohio]] 18 mjeseci (1951. – 1953.) prije nego što je izbačen zbog verbalnog vrijeđanja profesora kreativnog pisanja koji je kritizirao žanr znanstvene fantastike i Ellisonovo pisanje.<ref>{{Cite book |url=https://openurl.ebsco.com/contentitem/lkh:70841143?sid=ebsco:plink:crawler&id=ebsco:lkh:70841143 |title=Chronology of Harlan Ellison's Life. {{!}} EBSCOhost |date=2011-09-16 |isbn=978-1-58765-828-0 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-12-06 |title=ELLISON, JAY, HARLAN {{!}} Encyclopedia of Cleveland History {{!}} Case Western Reserve University |url=https://case.edu/ech/articles/e/ellison-jay-harlan |access-date=2025-09-04 |website=case.edu |language=en}}</ref> Tijekom sljedećih 20-ak godina tvrdio je da je profesoru slao kopiju svake priče koju je objavio.<ref>{{Cite journal|last=Levy |first=Michael |date=November 2002 |title=Books in Review, "Of Stories and the Man." |url=http://www.depauw.edu/sfs/birs/bir88.htm |journal=Science Fiction Studies |volume=29 |issue=Part 3 |access-date=January 4, 2007 |language=en |archive-date=January 13, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070113223223/http://www.depauw.edu/sfs/birs/bir88.htm |url-status=live}}</ref>

Ellison je objavio dvije serijske priče u [[Cleveland News]]u tijekom 1949. godine, te je prodao priču [[EC Comics]]u početkom 1950-ih.<ref name=isfdb /> Ellison se preselio u [[New York City]] 1955. i živio s [[Robert Silverberg|Robertom Silverbergom]] dok su obojica gradili spisateljske karijere.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.theguardian.com/books/2018/jun/29/harlan-ellison-obituary | title=Harlan Ellison obituary | newspaper=The Guardian | date=June 29, 2018 | last1=Holland | first1=Steve }}</ref> Tijekom sljedeće dvije godine objavio je više od 100 kratkih priča i članaka.<ref name="larecord">{{Cite web|url=https://larecord.com/interviews/2012/09/24/harlan-ellison-everything-is-awful|title=HARLAN ELLISON: EVERYTHING IS AWFUL|access-date=February 13, 2021|language=en|archive-date=February 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211220627/https://larecord.com/interviews/2012/09/24/harlan-ellison-everything-is-awful|url-status=live}}</ref>

Služio je u [[Vojska Sjedinjenih Američkih Država|američkoj vojsci]] od 1957. do 1959 godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Harlan-Ellison|title=Harlan Ellison | Biography, Books, TV Shows, & Facts|website=Encyclopedia Britannica|access-date=August 17, 2017|language=en|archive-date=April 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403190321/https://www.britannica.com/biography/Harlan-Ellison|url-status=live}}</ref> Njegov prvi roman, ''[[Mreža grada]]'', objavljen je tijekom vojne službe 1958. godine, a rekao je da je većinu napisao dok je bio na osnovnoj obuci u [[Fort Benning]]u u [[Georgia|Georgiji]].<ref>{{Cite book|last=Ellison |first=Harlan |url=https://books.google.com/books?id=H2G_BgAAQBAJ |title=Web of the City |date=2013 |publisher=Titan Books |isbn=9781781164211 |page=iv |access-date=August 19, 2019 |language=en |archive-date=August 3, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803081834/https://books.google.com/books?id=H2G_BgAAQBAJ |url-status=live}}</ref> Služio je u Uredu za javno informiranje u [[Fort Knox]]u u Kentuckyju, gdje je pisao članke i recenzije za tjedne novine tog pisma.<ref name=":0"/>

===Hollywood i šire===
[[File:Sfcon-ellison-talk-ddb.jpg|thumb|Ellison govori na konvenciji znanstvene fantastike 2006. godine]]
Ellison se preselio u Kaliforniju 1962. i počeo prodavati svoje tekstove Hollywoodu. Ellison je prodao scenarije mnogim televizijskim serijama: ''Burkeov zakon'' (4 epizode), ''Route 66'', ''The Outer Limits'', ''The Alfred Hitchcock Hour'', [[Zvjezdane staze: Originalna serija|''Zvjezdane staze'']], ''The Man from U.N.C.L.E.'' (2 epizode) i ''Cimarron Strip''. Ellisonov scenarij za epizodu Zvjezdanih staza „''[[Grad na rubu vječnosti]]''” često se smatra najboljim od 79 epizoda serije.<ref>{{Cite web|url=http://www.startrek.com/article/original-city-on-the-edge-of-forever-teleplay-set-for-miniseries |title=Original "City on the Edge of Forever" Teleplay Set for Miniseries |last=Staff writers |date=March 6, 2014 |website=StarTrek.com |access-date=June 29, 2018 |quote=Harlan Ellison wrote what is widely considered the best episode ever of ''Star Trek: The Original Series''. |language=en |archive-date=June 29, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180629211647/http://www.startrek.com/article/original-city-on-the-edge-of-forever-teleplay-set-for-miniseries |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kirk |first=John |date=July 2, 2018 |title=Star Trek Comic Collaborators Remember Harlan Ellison |url=https://blog.trekcore.com/2018/07/star-trek-comic-collaborators-remember-harlan-ellison/ |access-date=October 9, 2024 |website=TrekCore.com |language=en}}</ref>

Ellison je bio zaposlen kao scenarist za [[The Walt Disney Company|Disney]], ali je otpušten prvog dana nakon što ga je [[Roy O. Disney]] načuo u studijskoj komisarnici kako se šali o snimanju pornografskog animiranog filma s Disneyjevim likovima.<ref>{{cite web|url=http://harlanellison.com/iwrite/mostimp.htm|title=3. Labor Relations|last=Ellison|first=Harlan|year=1978|website=The 3 Most Important Things in Life|publisher=Kilamajaro Corporation|access-date=March 12, 2014|language=en|archive-date=January 30, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140130194741/http://harlanellison.com/iwrite/mostimp.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rawstory.com/rs/2013/12/18/harlan-ellison-calls-saving-mr-banks-a-disney-fraud-in-video-rant/|title=Harlan Ellison calls 'Saving Mr. Banks' a Disney fraud in video rant|last=Ortega|first=Tony|date=December 18, 2013|website=The Raw Story|access-date=March 12, 2014|language=en|archive-date=December 23, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131223080251/http://www.rawstory.com/rs/2013/12/18/harlan-ellison-calls-saving-mr-banks-a-disney-fraud-in-video-rant/|url-status=live}}</ref>

Ellison je nastavio objavljivati kratku fikciju i nefikcijske tekstove u raznim publikacijama, uključujući neka od svojih najpoznatijih djela. „Pokaj se, Harlekine!”, reče Tiktakčovjek (1965.) slavi građanski neposluh protiv represivne vlasti. „[[Nemam usta, a moram vrištati]]” (1967.) priča je u kojoj pet ljudi kroz vječnost muči sveznajuće računalo. Ta je priča poslužila kao temelj za računalnu igru iz 1995.; Ellison je sudjelovao u dizajnu igre i posudio glas božanskom računalu AM.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.gameinformer.com/b/features/archive/2016/01/14/classic-gi-i-have-no-mouth-and-i-must-scream.aspx|title=Classic GI: I Have No Mouth, And I Must Scream|first=Jeff|last=Cork|magazine=Game Informer|access-date=June 29, 2018|language=en|archive-date=June 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629235737/https://www.gameinformer.com/b/features/archive/2016/01/14/classic-gi-i-have-no-mouth-and-i-must-scream.aspx|url-status=live}}</ref>

==Izvori==

==Vanjske poveznice==
{{Commons category}}
* {{gutenberg author|id=54230}}
* {{Librivox author |id=16745}}
* [http://www.harlanellison.com/ Ellison Webderland] Službena web stranica
* {{OL author}}
* {{Imdb|0255196}}
* {{Cite web |title=Ellison, Jay, Harlan (biography) |url=https://case.edu/ech/articles/e/ellison-jay-harlan |access-date=2025-04-10 |website=Encyclopedia of Cleveland History |date=December 6, 2020 |publisher=Case Western Reserve University}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=Me6oZ9xdewc Videozapis Harlana Ellisona u Javnoj knjižnici Cleveland, 21. rujna 2007.:] Posljednji javni nastup autora u njegovom rodnom gradu uključivao je opširne govore [[Les Roberts|Lesa Robertsa]], [[Jenny Blake Isabella|Tony Isabelle]], [[Mark Dawidziak|Marka Dawidziaka]] i samog Ellisona.

{{GLAVNIRASPORED:Ellison, Harlan}}
[[Kategorija:Životopisi, Ohio]]
[[Kategorija:Židovi u SAD-u]]
[[Kategorija:Američki književnici]]
[[Kategorija:Američki književni kritičari]]
[[Kategorija:Pisci znanstvene fantastike]]

Harlan Ellison - Povijest promjena

Bot1: Automatski uvoz s hrwiki (zadnjih 24 sati)