https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=GlutaminGlutamin - Povijest promjena2026-09-02T03:11:32ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=Glutamin&diff=94112&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-09-02T22:22:10Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''Glutamin'''-->[[Datoteka:Glutamin - Glutamine.svg|mini|250px|Molekularna struktura glutamina]] <br />
'''Glutamin''' (kemijske formule '''C<sub>5</sub>H<sub>10</sub>N<sub>2</sub>O<sub>3</sub>''', skraćeno '''Gln''' ili '''Q'''; kratica '''Glx''' ili '''Z''' predstavlja bilo glutamin ili glutaminsku kiselinu) [[Amino_kiselina#Esencijalne_i_neesencijalne|neesencijalna]] je [[Aminokiseline|aminokiselina]]. Spada u grupu aminokiselina polarne R-skupine, što znači da omogućava formiranje [[vodik]]ovih veza, koje su osnova za formiranje viših oblika organizacije aminokiselina u molekulama [[Bjelančevine|bjelančevina]]. U velikim se količinama nalazi u organizmu, posebice u [[mišići]]ma i crijevnom sustavu. <br />
<br />
Glutamin čini 60% svih slobodnih aminokiselina u tijelu.<ref name="nutrix.hr">[http://nutrix.hr/Suplementi/glutamin/glutamin.htm "L-Glutamin"], nutrix.hr</ref> Neki ga [[Znanost|znanstvenici]] smatraju uvjetno esencijalnom aminokiselinom. Razlog tomu je činjenica da [[organizam]] kod određenih [[bolest]]i i stanja ipak ne sintetizira dovoljne količine glutamina, pa u tom slučaju svoje potrebe mora zadovoljavati vanjskim izvorima. Primjerice, takav se slučaj može pojaviti kod stanica crijevnog sustava ili [[Leukociti|limfocita]] koji se jako brzo dijele. U tome je glutamin sličan [[karnitin]]u i [[histidin]]u.<br />
<br />
Studije su pokazale da se koncentracija glutamina u organizmu značajno smanjuje kada je organizam izložen većem stresu, primjerice poslije [[Kirurgija|operacije]], kod opeklina, [[glad]]i, stalnih infekcija pa čak i nakon tjelesne aktivnosti jakog inteziteta.<ref name="fitness.com.hr">[http://www.fitness.com.hr/prehrana/dodaci-prehrani/Glutamin.aspx "Koja je uloga glutamina u organizmu?"], fitness.com.hr</ref> Glutamin kao neesencijalna kiselina tek je odnedavno dobio zasluženu ulogu u ishrani [[Body building|bodibildera]], premda se već dugo upotrebljava kod bolesnika kojima je potrebno bolničko liječenje zbog teških ozljeda, opeklina ili bakterijskih infekcija.<br />
<br />
Značenje glutamina otkriveno je [[1930.]] godine. [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Nobelovac]] [[Hans Adolf Krebs]], jedan od najvećih [[Biokemija|biokemičara]] svih vremena i stručnjak za [[metabolizam]], koji je postao slavan po [[Krebsov ciklus|ciklusu limunske kiseline ili Krebsovom ciklusu]], spoznao je važnost karbamidnog ciklusa u kojem glutamin ima važnu ulogu, tj. prvi je spoznao ulogu glutamata, glutamina i ketoglutamata u ponovnom punjenju [[Dušik|dušičnih]] zaliha organizma.<ref name="building-body.com">[http://www.building-body.com/Glutamin_najvazniji_suplement.html "Glutamin - najvažniji suplement"], building-body.com</ref><br />
<br />
== Funkcija ==<br />
Glutamin igra važnu ulogu u metabolizmu [[dušik]]a, u proizvodnji [[amonijak]]a u [[bubrezi]]ma, reprodukciji [[Glikoza|glikoze]] u [[Jetra|jetri]], nadalje ima ključnu ulogu u ciklusu glikoza - [[alanin]]. Enterociti ([[Epitelno tkivo|epitelne stanice]] [[Tanko crijevo|tankog crijeva]]) koriste glutamin kao osnovno gorivo za metaboličke funkcije.<ref name="fitness.com.hr">[http://www.fitness.com.hr/prehrana/dodaci-prehrani/Glutamin.aspx "Koja je uloga glutamina u organizmu?"], fitness.com.hr</ref><ref name="building-body.com">[http://www.building-body.com/Glutamin_najvazniji_suplement.html "Glutamin - najvažniji suplement"], building-body.com</ref><br />
<br />
Glutamin u organizmu obavlja mnoge funkcije, kao što su:<br />
<br />
* Izvor aminokiselina<br />
* Amino šećer (npr. biosinteza glikoza - aminoglikan)<br />
* Proizvodnja amonijaka u bubrezima<br />
* Odstranjenje amonijaka<br />
* Izlučivanje hormona rasta<ref name="nutrix.hr">[http://nutrix.hr/Suplementi/glutamin/glutamin.htm "L-Glutamin"], nutrix.hr</ref><br />
* Prosljeđivanje [[ugljik]]a<br />
* Pred-tvar gama-aminobutirenske kiseline<br />
* Biosinteza glikogena u jetri<br />
* Gorivo ramjene tvari<br />
* Prosljeđivanje dušika<br />
* Proizvodnja [[Nukleinske kiseline|nukleinskih kiselina]]<br />
* Sinteza bjelančevina<br />
* Sinteza karbamida (u jetri)<br />
<br />
Zbog kataboličkih uvjeta, radi dopune energetskog izvora, razgrađuju se mišićne bjelančevine. Aminokiselinske skupine, koje se sastoje od leucina, izoleucina i drugih aminokiselina, pretvore se u glutaminsku kiselinu, koju čini glutamin. Glutamin se u crijevima apsorbira i pretvara u alanin, koji jetri služi kao izvor energije. U krajnjoj liniji, za mišiće i jetru je to upotrebljiv energetski izvor, što znači da glutamin osigurava reprodukciju dušika.<ref name="building-body.com">[http://www.building-body.com/Glutamin_najvazniji_suplement.html "Glutamin - najvažniji suplement"], building-body.com</ref><br />
<br />
Glutamin se može naći u najvećoj količini u skeletnim mišićima. Kod kataboličkih uvjeta vježbanja kao što su body building, vježbe snage ili bilo koja iscrpljujuća aktivnost ([[skijanje]], [[boks]], [[aerobik]] i slično), izlučuje se vrlo velika količina glutamina. Kada se glutamin izlučuje iz mišića, reakcija imunološkog sistema je intenzivnija: aktivira se [[Želudac|želučani]] i crijevni sustav, povećava se razina proizvodnje [[glikogen]]a u jetri i jača lučenje amonijaka u bubrezima.<br />
<br />
Glutamin raspolaže i s nekim drugim važnim funkcijama, npr. igra važnu ulogu u proizvodnji nukleinskih kiselina, specijalnih aminokiselina, te gama-aminobutirenske kiseline u proizvodnji bjelančevina. Ništa manje važna nije ni uloga glutamina u biološkoj sintezi glutationa - najvažnijeg topivog antioksidansa unutar stanice, a bjelančevine u sirutki ga također sadrže u većoj količini.<ref name="building-body.com">[http://www.building-body.com/Glutamin_najvazniji_suplement.html "Glutamin - najvažniji suplement"], building-body.com</ref><br />
<br />
==Izvori==<br />
{{izvori}}<br />
<br />
<br />
{{Aminokiseline}}<br />
[[Kategorija:Aminokiseline]]<br />
[[Kategorija:Prehrana]]</div>WikiSysop