https://enciklopedija.cc/index.php?action=history&feed=atom&title=CER10CER10 - Povijest promjena2026-09-03T03:54:45ZPovijest promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.42.3https://enciklopedija.cc/index.php?title=CER10&diff=504295&oldid=prevWikiSysop: bnz2022-05-01T14:24:28Z<p>bnz</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="hr">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←Starija inačica</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Inačica od 1. svibanj 2022. u 14:24</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Redak 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Redak 1:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><!--'''CER10'''--></del>[[Datoteka:Cer10.jpg|mini|350px|CER-10]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Datoteka:Cer10.jpg|mini|350px|CER-10]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''CER-10''' je prvo digitalno elektroničko [[računalo]] u [[SFRJ|SFR Jugoslaviji]], izvorno projektirano u Institutu »BK-Vinča« 1956.-1960. godine, a konstrukcija je okončana u Institutu »Mihajlo Pupin« 1962. godine. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''CER-10''' je prvo digitalno elektroničko [[računalo]] u [[SFRJ|SFR Jugoslaviji]], izvorno projektirano u Institutu »BK-Vinča« 1956.-1960. godine, a konstrukcija je okončana u Institutu »Mihajlo Pupin« 1962. godine. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>WikiSysophttps://enciklopedija.cc/index.php?title=CER10&diff=76472&oldid=prevWikiSysop: Bot: Automatski unos stranica2021-08-30T10:23:36Z<p>Bot: Automatski unos stranica</p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div><!--'''CER10'''-->[[Datoteka:Cer10.jpg|mini|350px|CER-10]]<br />
'''CER-10''' je prvo digitalno elektroničko [[računalo]] u [[SFRJ|SFR Jugoslaviji]], izvorno projektirano u Institutu »BK-Vinča« 1956.-1960. godine, a konstrukcija je okončana u Institutu »Mihajlo Pupin« 1962. godine. <br />
<br />
== Opis ==<br />
<br />
To je bilo univerzalno, jednoadresno, dinamičko računalo (brzine prosječno oko pedeset tisuća operacija u sekundi), tada među prvih desetak računala u [[Europa|Europi]] (nakon engleskih računala [[EDSAC]] i [[Ferranti Mark 1]], njemačkih [[Zuse-4]], ruskih [[MESM]]/[[BESM]], te francuskih računala [[Bull-Gamma 3]], iz razdoblja od [[1949.]]-59.godine. <br />
<br />
Računalo CER-10 prvenstveno je bilo namjenjeno rješavanju matematičkih problema u okviru SKNE-Vinča, pa je potom njegova uspješna uporaba bila za specifična [[Kriptologija|kriptološka]] i statistička procesiranja informacija u SKNE-[[Tanjug]] (šef skupine korisnika bio je ing. Ante Subota iz [[Split]]a) od 1963. do konca 1966. godine. Napokon je računalo predano školi ETŠ - Nikola Tesla iz [[Beograd]]a.<br />
<br />
Autorsku skupinu projekta, za računalo CER-10 u Vinči, činili su: akad.dr Rajko Tomović, dr Tihomir Aleksić, dr Vukašin Masnikosa, dr Ahmed Mandžić, dipl.ing. Dušan Hristović, dipl.ing. Petar Vrbavac i dr Milojko Marić. <br />
<br />
[[Datoteka:CER.10,_designteam_1960.jpg|mini|desno|350px|Projektanti racunala CER-10, sa akad.dr R.Tomovicem i prof.dr T.Aleksicem, Vinca-Institut]]<br />
<br />
[[File:CER10,CPU mini.jpg|desno|mini|150px|CER-10 računalo,izloženo u Muzeju MNT-SANU Beograd]]<br />
<br />
[[File:CER-10_computer,_Tanjug_1963..jpg|mini|desno|350px| CER.10 u sali SKNE-Tanjug 1963.]]<br />
<br />
[[File:CER10,Statistical_Unit.jpg|mini|left|250px|Statistički organ računala CER-10]]<br />
<br />
<br />
== Specifikacija ==<br />
Specifikacija i tehnička svojstva računala CER-10 su:<br />
<br />
* [[Elektronska cijev|elektronske cijevi]] tipa ECC81 i EL85 - Philips (oko 1750 komada)<br />
* [[tranzistor]]i tipa OC76, OC44, 2N396 (oko 1500 kom) i [[germanij]]ske [[dioda|diode]] OA85 (oko 14.000 kom)<br />
* električni releji, tipa Schrack (oko 850 kom)<br />
* impulsni transformatori, tipa D-25 (oko 1700 kom)<br />
* feritna jezgra od 2 mm, tipa 6D2 Philips, za memorijske matrice; feritna memorija kapaciteta 2x12 [[kilobajt]]a<br />
* ukupno ima 24 osnovnih instrukcija; duljina riječi 30+1 [[bit]]a (ili šest bajtova)<br />
<br />
* ulazno-izlazne jedinice računala: fotočitač papirne vrpce, tipa Ferranti-2B; bušač papirne vrpce, tipa Creed 25; teleprinter, tipa Siemens-100<br />
* Električni sustav napajanja računala je neovisna motor-generatorska grupa 20/15,5 KVA poduzeća »Rade Končar«, Zagreb. Trofazni ispravljački krugovi građeni su sa silicijskim diodama tipa 14R2. Postoji automatska regulacija, relejna zaštita i signalizacije za svih 12 napona računala CER-10.<br />
<br />
== Literatura ==<br />
<br />
# Rajko Tomović, Ahmed Mandžić, Tihomir Aleksić, Petar Vrbavac, Vukašin Masnikosa, Dušan Hristović, Milojko Marić: »Cifarsko Elektronsko Računalo-CER.10 Instituta Vinča«, Zbornik 5. Konf. ETAN-60, str. 305-330, Beograd, 18. studeni 1960.<br />
# Vladislav Paunović, Dušan Hristović: »Prikaz i analiza računala CER«, Zbornik 44. Konf. ETRAN-2000, tom 3, str. 79-82, Sokobanja, 27. lipanj 2000. god. <br />
# Nikola Marković: »E-potencijali Srbije«, CEPIT, Beograd, studeni 2003.<br />
# Dusan Hristovic: " Computer History, CER-10", from IT Star NL, vol.7, No.1, pp.6-7, Spring 2009.<br />
# Boris Vuković: " Sa CER-10 je SFRJ postala svjetska elita" BLIC, str.18-19, Beograd 12. lipanj 2011. <br />
# Dušan Hristović: "Razvoj računarstva u Srbiji", Časopis Phlogiston,No 18/19,str.89-105,Muzej MNT/SANU, Beograd, 2010/2011. <br />
<br />
[[Kategorija:Računala]]</div>WikiSysop