Đurđevi stupovi - Povijest promjena

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{sr}}' u '{{srp oznaka}}'

2025-06-02T03:24:31Z

Zamjena teksta - '{{sr}}' u '{{srp oznaka}}'

←Starija inačica		Inačica od 2. lipanj 2025. u 03:24
Redak 29:		Redak 29:
	==Odlike==		==Odlike==

	Đurđevi stupovi su izgrađeni osobitim stilom koji predstavlja jedinstvenu sintezu dvije graditeljske škole srednjega vijeka, [[bizantska umjetnost\|bizantske arhitekture]] s Istoka i [[Romanička arhitektura\|romaničke arhitekture]] sa Zapada. Crkva svetog Jurja ima važno mjesto u nastanku originalne arhitekture srednjevekovne Srbije, poznate pod nazivom „Raška škola”<ref>[http://www.srbija.travel/kultura/manastiri/dolina-kraljeva/djurdjevi-stupovi/ Đurđevi Stupovi] na srbija.travel {{sr}} Preuzeto 25. ožujka 2013.</ref>.		Đurđevi stupovi su izgrađeni osobitim stilom koji predstavlja jedinstvenu sintezu dvije graditeljske škole srednjega vijeka, [[bizantska umjetnost\|bizantske arhitekture]] s Istoka i [[Romanička arhitektura\|romaničke arhitekture]] sa Zapada. Crkva svetog Jurja ima važno mjesto u nastanku originalne arhitekture srednjevekovne Srbije, poznate pod nazivom „Raška škola”<ref>[http://www.srbija.travel/kultura/manastiri/dolina-kraljeva/djurdjevi-stupovi/ Đurđevi Stupovi] na srbija.travel {{srp oznaka}} Preuzeto 25. ožujka 2013.</ref>.
	Od niza arhitektonskih i graditeljskih inovacija tog vremena ističu se osobiti [[toranj\|tornjevi]] (tzv. „stupovi” po kojima je samostan i dobio ime), bočni [[vestibul]]i, elipsasta [[kupola]], nepravilan oblik trostrukog [[oltar]]skog prostora kao i originalno rješenje središnjeg jednobrodnog prostora crkve.		Od niza arhitektonskih i graditeljskih inovacija tog vremena ističu se osobiti [[toranj\|tornjevi]] (tzv. „stupovi” po kojima je samostan i dobio ime), bočni [[vestibul]]i, elipsasta [[kupola]], nepravilan oblik trostrukog [[oltar]]skog prostora kao i originalno rješenje središnjeg jednobrodnog prostora crkve.

Redak 41:		Redak 41:


	* [http://www.stupovi.rs/ Službene internet stranice] {{sr}}		* [http://www.stupovi.rs/ Službene internet stranice] {{srp oznaka}}
	* [http://www.kosovo.net/estupovi.html Djurdjevi stupovi blog] {{sr}} {{eng icon}}		* [http://www.kosovo.net/estupovi.html Djurdjevi stupovi blog] {{srp oznaka}} {{eng icon}}
	* [https://www.blagofund.org/Archives/Pillars_of_StGeorge/index_s.html Đurđevi Stupovi- virtuelne ture i foto kolekcija Fonda Blago]		* [https://www.blagofund.org/Archives/Pillars_of_StGeorge/index_s.html Đurđevi Stupovi- virtuelne ture i foto kolekcija Fonda Blago]
	{{Svjetska baština u Srbiji}}		{{Svjetska baština u Srbiji}}

WikiSysop: Zamjena teksta - '' u ''

2025-05-29T12:14:09Z

Zamjena teksta - '' u ''

←Starija inačica		Inačica od 29. svibanj 2025. u 12:14
Redak 1:		Redak 1:
	~~<!--'''Đurđevi stupovi'''-->~~{{UNESCO – svjetska baština		{{UNESCO – svjetska baština
	\|ime mjesta = [[Stari Ras]] i [[Sopoćani]]		\|ime mjesta = [[Stari Ras]] i [[Sopoćani]]
	\|slika = Đurđevi stupovi, 2008.jpg		\|slika = Đurđevi stupovi, 2008.jpg

Suradnik10: Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

2025-04-18T03:30:39Z

Zamjena teksta - '{{UNESCO-svjetska baština' u '{{UNESCO – svjetska baština'

←Starija inačica		Inačica od 18. travanj 2025. u 03:30
Redak 1:		Redak 1:
	<!--'''Đurđevi stupovi'''-->{{UNESCO-svjetska baština		<!--'''Đurđevi stupovi'''-->{{UNESCO – svjetska baština
	\|ime mjesta = [[Stari Ras]] i [[Sopoćani]]		\|ime mjesta = [[Stari Ras]] i [[Sopoćani]]
	\|slika = Đurđevi stupovi, 2008.jpg		\|slika = Đurđevi stupovi, 2008.jpg

WikiSysop: no summary specified

2021-11-04T05:51:01Z

no summary specified

←Starija inačica		Inačica od 4. studeni 2021. u 05:51
Redak 39:		Redak 39:

	==Vanjske poveznice==		==Vanjske poveznice==
	~~{{commonscat\|Đurđevi stupovi}}~~

	* [http://www.stupovi.rs/ Službene internet stranice] {{sr}}		* [http://www.stupovi.rs/ Službene internet stranice] {{sr}}

WikiSysop: Bot: Automatski unos stranica

2021-10-05T09:09:27Z

Bot: Automatski unos stranica

Nova stranica

{{UNESCO-svjetska baština
|ime mjesta = [[Stari Ras]] i [[Sopoćani]]
|slika = Đurđevi stupovi, 2008.jpg
|godina = [[1979.]] (3. zasjedanje)
|vrst baštine = Kulturno dobro
|mjerilo = i, iii
|ugroženost = ne
|poveznica = http://whc.unesco.org/en/list/96
|država = {{ZD+X/S|SRB}}
 
{{Lokacijska karta|Srbija|width=200|float=center
|caption=|mark=Maailmanperintökohde 772b tunnusosa.svg|marksize=10
|label=Sopoćani|position=right
|lat_deg=43|lat_min=9|lat_sec=56|lat_dir=N
|lon_deg=20|lon_min=29|lon_sec=48|lon_dir=E
}}Lokacija manastira Đurđevi stupovi u Srbiji
}}
'''Đurđevi stupovi''' ([[srpski]]: Ђурђеви ступови) je [[manastir]] ([[samostan]]) [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]] posvećen [[Sveti Juraj|Svetom Jurju]] (светом Ђорђу) koji je osnovao veliki [[Srbija|srpski]] župan [[Stefan Nemanja]] na brdu iznad [[Novi Pazar|Novog Pazara]], u [[Stari Ras|Starom Rasu]]. Kao jedan od najstarijih srpskih manastira (izgradnja je završena 1171. godine, a crkva je oslikana oko 1175. godine), manastirski kompleks (zajedno s kompleksom [[Stari Ras|Starog Rasa]] i manastirom [[Sopoćani]]) upisan je [[UNESCO]]-v [[popis mjesta svjetske baštine u Europi]] [[1979.]] godine. Manastir je već preko 300 godina u ruševinama i posljednjih 40 godina se obnavlja. Danas je uvelike obnovljen i u njemu žive 4 monaha i 2 iskušenika.
[[Datoteka:Djurdjevi stupovi-Maketa03.JPG|mini|lijevo|<center>Maketa Crkve sv. Jurja u Manastirskom muzeju]]

==Povijest==

Po pisanju sina Stefana Nemanje, [[Stefan Nemanjić|Stefana Prvovjenčanog]], Nemanja se zavjetovao kako će izgraditi manastir posvećen svetom Juraju koji ga je izbavio iz tamnice u koju su ga zatvorila njegova braća. Izgrađen je 1170. god., odmah nakon presudne bitke kod Pantine u kojoj je Stefan Nemanja pobijedio vojsku [[Bizant]]inaca i svoje braće. [[Iguman]] kraljevskog manastira Đurđevi stupovi je imao istaknuto mesto u životu Srpske Crkve u 13. stoljeću, a sam manastir je prosperirao zahvaljujući velikim feudalnim posjedima. Ulazni toranj je dogradnjom [[apsida|apside]] na istočnoj strani 1282.-83. god. pretvoren u [[kapela|kapelu]], koju je kralj [[Stefan Dragutin]] namijenio sebi za grobnicu.

Manastir Đurđevi stupovi je 1689. godine, nakon [[Austro-Turski rat|Austro-Turskog rata]], napustilo bratstvo od poslednjih 16 monaha koji su pred [[Turci]]ma pobjegli na sjever.
[[Datoteka:Djurdjevi_stupovi-Grobnica01.jpg|mini|lijevo|<center>[[Freska]] iz 13. st. u grobnoj kapeli]]
Arheološke i restauratorske radove je od 1960.-68. godine sproveo Narodni muzej u [[Beograd]]u, a od 1968.-82. Zavod za zaštitu spomenika u [[Kraljevo|Kraljevu]]. God. 1962., veći dio manastirskog kompleksa je raščišćen i otkriveni su ostaci manastirskih građevina, a 1999. je pokrenuta i obnova „manastirskog konaka” ([[dormitorij]]a). Potpuna obnova manastira je pokrenuta na proljeće 2001. godine, i od 2002. god. manastir je u liturgijskoj uporabi. Trenutno se prikupljaju sredstva i radi projekt potpune obnove crkve i tornjeva (stupova) Svetog Jurja (Đorđa).

==Odlike==

Đurđevi stupovi su izgrađeni osobitim stilom koji predstavlja jedinstvenu sintezu dvije graditeljske škole srednjega vijeka, [[bizantska umjetnost|bizantske arhitekture]] s Istoka i [[Romanička arhitektura|romaničke arhitekture]] sa Zapada. Crkva svetog Jurja ima važno mjesto u nastanku originalne arhitekture srednjevekovne Srbije, poznate pod nazivom „Raška škola”<ref>[http://www.srbija.travel/kultura/manastiri/dolina-kraljeva/djurdjevi-stupovi/ Đurđevi Stupovi] na srbija.travel {{sr}} Preuzeto 25. ožujka 2013.</ref>.
Od niza arhitektonskih i graditeljskih inovacija tog vremena ističu se osobiti [[toranj|tornjevi]] (tzv. „stupovi” po kojima je samostan i dobio ime), bočni [[vestibul]]i, elipsasta [[kupola]], nepravilan oblik trostrukog [[oltar]]skog prostora kao i originalno rješenje središnjeg jednobrodnog prostora crkve.

Od prvobitnih [[freska|fresaka]] u crkvi je ostalo veoma malo tragova, ali su fotografirane između dva svjetska rata, a poslije Drugog svetskog rata jedan dio dekoracija i fresaka su skinuti sa zidova i prenešeni su u Narodni muzej u Beogradu. Najdojmljivija je slika [[Sveti Juraj|Sv. Jurja]] na konju, koja se nalazi iznad glavnog ulaza u crkvu. U polukaloti se nalazio [[Isus Krist]] Svedržitelj okružen anđelima. Zidne površine kupole bile su oslikane figurama [[Ilija prorok|proroka Ilije]], [[Elizej]]a, [[Daniel (prorok)|Danijela]] i Zaharije mlađeg, dok su iznad proroka Danijela bili [[sveti Azarije]] i [[Ananija]]. Na zapadnom paru [[pandativ]]a nalazili su se sveti evanđelisti [[Sveti Luka|Luka]] i [[Sveti Marko|Marko]], a između njih [[sveta Keramida]], dok su na južnoj i sjevernoj strani ovog prstena bili medaljoni s anđelima. Gornja i srednja zona posvećene su velikim blagdanima i prizorima iz Kristova života: [[Prikazanje Kristovo]], [[Krštenje Kristovo]], [[Duhovi]], [[Uskrsnuće Lazara]], [[Cvjetnica]], [[Svijećnica]], [[Izdajstvo Judino]], [[Uznesenje Blažene Djevice Marije]], [[Raspeće]] i vjerojatno [[Oplakivanje Krista]]. U donjoj zoni su bili sveti ratnici, sveci i portreti pokrovitelja, prvih [[Nemanjići|Nemanjića]]. Na donjem sijelu luka prolaza iz naosa u pripratu, u posebnim okvirima nalazili su se [[sveti Prov]], [[Tarah]] i [[Andronik Panonski]], a ispod njih [[sveti Petar]] i [[Sveti Pavao|Pavao]].

==Izvori==
{{izvori}}
*''Sopoćani'', Vojislav Đurić, Prosveta, [[Beograd]], 1991.

==Vanjske poveznice==
{{commonscat|Đurđevi stupovi}}

* [http://www.stupovi.rs/ Službene internet stranice] {{sr}}
* [http://www.kosovo.net/estupovi.html Djurdjevi stupovi blog] {{sr}} {{eng icon}}
* [https://www.blagofund.org/Archives/Pillars_of_StGeorge/index_s.html Đurđevi Stupovi- virtuelne ture i foto kolekcija Fonda Blago]
{{Svjetska baština u Srbiji}}
[[Kategorija:Svjetska baština u Srbiji]]
[[Kategorija:Srednjovjekovna Srbija]]
[[Kategorija:Srpska pravoslavna crkva u Srbiji]]
[[Kategorija:Manastiri u Srbiji]]
[[Kategorija:Spomenici kulture od izuzetnog značaja Republike Srbije]]